|
Acai
|
|
|
Birinci
Kısım- Amaç, Kapsam, Tanımlar
Madde 1 – Amaç
Madde 2 – Kapsam
Madde 3 - Tanımlar
İkinci Kısım - Tüketicinin Korunması ve
Aydınlatılması
Madde 4 - Ayıplı Mal ve Hizmetler
Madde 5 - Satıştan Kaçınma
Madde 6 - Taksitli Satışlar
Madde 7 - Kampanyalı Satışlar
Madde 8 - Kapıdan Satışlar
Madde 9 - Kapıdan Satışlarda Satıcının Yükümlülüğü
Madde 10 - Tüketici Kredisi
Madde 11 - Süreli Yayınlar
Madde 12 - Etiket
Madde 13 - Garanti Belgesi
Madde 14 - Tanıtma ve Kullanma Kılavuzu
Madde 15 - Servis Hizmetleri
Madde 16 - Ticari Reklam ve İlanlar
Madde 17 - Reklam Kurulu
Madde 18 - Zararlı ve Tehlikeli Mal ve Hizmetler
Madde 19 - Kalite Denetimi
Madde 20 - Tüketicinin Eğitilmesi
Üçüncü Kısım - Tüketici Kuruluşları
Madde 21 - Tüketici Konseyi
Madde 22 - Tüketici Sorunları Hakem Heyeti
Dördüncü Kısım- Yargılamaya ve Cezaya İlişkin
Hükümler
Madde 23 - Tüketici Mahkemeleri
Madde 24 - Üretimin, Satışın Durdurulması ve Malın
Toplatılması
Madde 25 - Ceza Hükümleri
Madde 26 - Cezalarda Yetki, İtiraz ve Zamanaşımı
Beşinci Kısım- Çeşitli Hükümler
Madde 27 - Denetim
Madde 28 - Laboratuar
Madde 29 - Ödenek
Madde 30 - Diğer Hükümler
Madde 31 - Yönetmelikler ve Düzenlemeler
Madde 32 - Kaldırılan Hükümler
Madde 33 - Yürürlük
Madde 34 - Yürütme
BİRİNCİ KISIM - Amaç, Kapsam, Tanımlar Madde
1 - Amaç
Bu Kanunun amacı, ekonominin gereklerine ve kamu
yararına uygun olarak tüketicinin sağlık ve
güvenliği ile ekonomik çıkarlarını koruyucu,
aydınlatıcı, eğitici, zararlarını tazmin edici,
çevresel tehlikelerden korunmasını sağlayıcı
önlemleri almak ve tüketicilerin kendilerini
koruyucu girişimlerini özendirmek ve bu konudaki
politikaların oluşturulmasında gönüllü
örgütlenmeleri teşvik etmeye ilişkin hususları
düzenlemektir.
Madde 2 - Kapsam
Bu Kanun, 1 inci maddede belirtilen amaçlarla mal ve
hizmet piyasalarında tüketicinin taraflardan birini
oluşturduğu her türlü hukuki işlemi kapsar.
Madde 3 - Tanımlar
Bu Kanunun uygulanmasında;
a) Bakanlık: Sanayi ve Ticaret Bakanlığını,
b) Bakan: Sanayi ve Ticaret Bakanını,
c) Mal: Ticaret konusu taşınır eşyayı,
d) Hizmet: Bir ücret ya da menfaat karşılığında
yapılan bedeni ve/veya fikri faaliyetleri,
e) Standart: Türk standardını,
f) Tüketici: Bir mal veya hizmeti özel amaçlarla
satın alarak nihai olarak kullanan veya tüketen
gerçek veya tüzel kişiyi,
g) Satıcı: Kamu kurum ve kuruluşları da dahil olmak
üzere tüketiciye mal ve hizmet sunan gerçek veya
tüzel kişileri,
h) İmalatçı-Üretici: Kamu kurum ve kuruluşları da
dahil olmak üzere tüketiciye sunulmuş olan mal veya
hizmetleri ya da bu mal veya hizmetlerin
hammaddelerini yahut ara mallarını üretenleri,
i) Tüketici Örgütleri: Tüketicinin korunması
amacıyla kurulan dernek, vakıf ve tüketim
kooperatiflerini, İfade eder.
İKİNCİ KISIM - Tüketicinin Korunması ve
Aydınlatılması
Madde 4 - Ayıplı Mal ve Hizmetler
Ambalajında, etiketinde, tanıtma ve kullanma
kılavuzunda yer alan veya satıcı tarafından
vaadedilen veya standardında tespit edilen nitelik
ve/veya niceliğine aykırı olan ya da tahsis veya
kullanım amacı bakımından değerini veya tüketicinin
ondan beklediği faydaları azaltan veya ortadan
kaldıran maddi, hukuki veya ekonomik eksiklikler
içeren mal veya hizmetler, ayıplı mal veya ayıplı
hizmet olarak kabul edilir.
Satın alınan malın ayıplı olduğunun anlaşılması
halinde; tüketici, malı teslim aldığı tarihten
itibaren 15 gün içerisinde bu malları satıcı firmaya
geri vererek değiştirilmesini veya ödediği bedelin
iadesini veya ayıbın neden olduğu değer kaybının
bedelden indirimini ya da ücretsiz olarak tamirini
talep edebilir. Tüketici bu taleplerden herhangi
birisini tercihte serbesttir. Satıcı tüketicinin
tercih ettiği bu talebi yerine getirmekle
yükümlüdür. Ayıplı maldan ve/veya ayıplı malın neden
olduğu her türlü zarardan dolayı tüketiciye karşı
satıcı, bayi, acente, imalatçı-üretici ve ithalatçı,
müştereken ve müteselsilin sorumludurlar. Satılan
malın ayıplı olduğunun bilinmemesi bu sorumluluğu
ortadan kaldırmaz. Satılan malın ayıbı gizli
nitelikte ise veya ayıp tüketiciden hile ile
gizlenmişse, satıcı 15 gün içerisinde kendisine
başvurulmadığını öne sürerek sorumluluktan
kurtulamaz. Satıcı daha uzun bir süre için garanti
vermemiş ise, ayıplı maldan ve ayıplı malın neden
olduğu her türlü zararlardan dolayı açılacak
davalar, ayıp daha sonra ortaya çıkmış olsa bile
malın tüketiciye teslimi tarihinden itibaren 2
yıllık zaman aşımına tabidir. Ancak satıcı, satılan
malın ayıbını tüketiciden hile ile gizlemiş ise, 2
yıllık zaman aşımı süresinden yararlanamaz. Ayıplı
hizmetler hakkında da yukarıdaki hükümler uygulanır.
Ayıplı hizmetin yeniden görülmesi imkânsızlaşmışsa
veya amaca aykırı sonuçlar doğuracak nitelikte ise,
bedel iadesinde tüketicinin ayıplı hizmetten
sağladığı fayda kadar indirim yapılır. Ayıplı olduğu
bilinerek satın alınan mal ve hizmetler hakkında
yukarıdaki hükümler uygulanmaz. Satışa sunulacak
kullanılmış, tamir edilmiş veya ayıplı mal üzerine
veya ambalajına, imalatçı veya satıcı tarafından
alıcının kolaylıkla okuyabileceği şekilde
"Özürlüdür" ibaresini içeren bir etiket konulması
zorunludur. Bu durum, tüketiciye verilen fatura, fiş
veya satış belgesi üzerinde de gösterilir. Yalnızca
ayıplı mal satan veya işyerinin bir kat ya da reyon
gibi bir bölümünü sürekli olarak ayıplı mal satışına
tahsis etmiş olan satıcılara yukarıdaki fıkra hükmü
uygulanmaz.
Madde 5 - Satıştan Kaçınma
Üzerinde "numunedir" veya "satılık değildir" ibaresi
bulunmayan bir malın; ticari bir kuruluşun
vitrininde, rafında veya açıkça görülebilir herhangi
bir yerinde teşhir edilmesi, onun stokta bulunduğu
anlamına gelir. Satıcı teşhir ettiği malların
satışından kaçınamaz. Satılmadığı halde satılmış
gibi gösteremez.
Hizmetlerin satışından da haklı bir sebep olmaksızın
kaçınılamaz. Satıcı, bir mal veya hizmetin satışını,
o mal veya hizmetin kendisi tarafından belirlenen
miktar, sayı, ebat veya süresi kadar satın alınması
ya da başka bir malın veya hizmetin satın alınması
koşuluna bağlı kılamaz. Malın ya da hizmetin belli
miktar, sayı, ebat ya da süre koşuluyla satılması,
teamül, ticari örf veya adetten ise, üçüncü fıkra
hükmü uygulanmaz.
Madde 6 - Taksitli Satışlar
Taksitli satışlarda; tüketici, borçlandığı toplam
miktarı önceden ödeme hakkına sahiptir. Tüketici
aynı zamanda, bir taksit miktarından az olmamak
şartıyla bir veya birden fazla taksit ödemesinde
bulunabilir. Her iki durumda da satıcı, ödenen
miktara göre gerekli faiz indirimini yapmakla
yükümlüdür. Satıcı, taksitlerden birinin veya
birkaçının ödenmemesi halinde kalan borcun tümünün
ifasını talep etme hakkını saklı tutmuşsa, bu hak;
ancak satıcının bütün edimlerini ifa etmiş olması
durumunda ve tüketicinin ifa edilmemiş bir ediminin
üzerinden en az dört hafta geçmiş olması ve
satıcının en az bir haftalık bir süre vererek
muacceliyet uyarısında bulunması koşullarıyla
kullanılabilir. Taraflarca belirlenen ve tüketiciye
yazılı olarak bildirilen mal veya hizmetin toplam
satış fiyatı hiçbir şekilde arttırılamaz. Taksitli
satışlarda satıcı, aşağıdaki bilgileri yazılı olarak
bildirmek ve taraflar arasında akdedilen sözleşmenin
bir nüshasını tüketiciye vermek zorundadır.
a) Mal ve hizmetlerin peşin satış fiyatı,
b) Vadeye göre faiz ile birlikte ödenecek toplam
satış fiyatı,
c) Faiz miktarı, faizin hesaplandığı yıllık oran ve
gecikme faiz oranı,
d) Ön ödeme tutarı,
e) Ödeme planı.
Madde 7 - Kampanyalı Satışlar
Gazete, radyo, televizyon ilanı vesaire yollarla
halka duyurularak düzenlenen kampanyalara iştirakçi
kabul etmek suretiyle ve malın veya hizmetin
bilahare teslim edilmesi veya yerine getirilmesi
vaadiyle yapılan satışlarda, ilan ve taahhüt edilen
mal ve hizmetlerin teslimatının zamanında
yapılmaması, fiyat, nitelik ve miktarında
anlaşmalara aykırı davranılması durumunda, satıcı,
bayi, acente, temsilci, imalatçı-üretici ve
ithalatçı müştereken ve müteselsilen sorumludur.
Kampanyalı satış olarak nitelendirilemeyen ancak,
malın veya hizmetin bilahare teslim veya yerine
getirilmesi koşuluyla yapılan her türlü satışlar da
birinci fıkra hükmüne tabidir. Kampanyalı satışlarda
satıcı, 6. maddenin üçüncü fıkrasında belirtilen
bilgilere ek olarak, "kampanya bitiş tarihi" ve
"malın veya hizmetin teslim veya yerine getirilme
tarih ve şekli"ne ilişkin bilgileri de yazılı olarak
vermekle yükümlüdür. Taksitle yapılan kampanyalı
satışlarda, 6. maddenin birinci ve ikinci fıkra
hükümleri de uygulanır.
Madde 8 - Kapıdan Satışlar
Kapıdan satışlar; işyeri, fuar, panayır gibi satış
mekânları dışında, önceden mutabakat olmaksızın
yapılan değeri 1.000.000 Türk Lirasını aşan, tecrübe
ve muayene koşullu satışlardır. Bu tür satışlarda;
tüketici, yedi günlük tecrübe ve muayene süresi
sonuna kadar malı, kabul veya hiçbir gerekçe
göstermeden, reddetmekte serbesttir. Satıcı almış
olduğu bedeli, kıymetli evrakı ve tüketiciyi bu
hukuki işlemden dolayı borç altına sokan her türlü
belgeyi, cayma bildiriminin kendisine iadeli
taahhütlü mektup ya da noter aracılığı ile ulaşması
veya bizzat teslim edilmesi tarihinden itibaren 10
gün içerisinde tüketiciye iade etmekle ve 20 gün
içerisinde de malı geri almakla yükümlüdür.
Tüketici, malı kendisine teslim anındaki durumu ile
geri vermekle ve kullanım söz konusu ise, kullanma
dolayısıyla malın ticari değerindeki kaybı tazminle
yükümlüdür. Malın tüketicinin zilyedinde bulunması,
başlı başına bir değer azalmasını ifade etmez. Mal
veya hizmetin iadesi imkânsızlaşmış veya iade amaca
aykırı hale gelmişse tüketici, bu mal veya hizmetten
sağladığı fayda kadar bir bedeli satıcıya ödemekle
yükümlüdür. Satıcının mal veya hizmeti işyeri
dışında satışa sunması, teamül, ticari örf veya
adetten ise, bu madde uygulanmaz. Taksitle yapılan
kapıdan satışlarda, ayrıca 6. madde hükümleri de
uygulanır. Birinci fıkrada belirtilen 1.000.000
liralık değer, her yılın Ekim ayı sonunda Devlet
İstatistik Enstitüsü'nün Toptan Eşya Fiyatları
Endeksinde meydana gelen ortalama fiyat artışı
oranında artar. Bu durum, Bakanlıkça her yıl Aralık
ayı içinde Resmi Gazetede ilan edilir.
Madde 9 - Kapıdan Satışlarda Satıcının Yükümlülüğü
Kapıdan satışlarda satıcı, hazırladığı sözleşme,
fatura veya tesellüm makbuzu ile birlikte en az 12
punto siyah koyu harflerle yazılmış "Tüketicinin
hiçbir hukuki ve cezai sorumluluk üstlenmeksizin ve
hiçbir gerekçe göstermeksizin yedi gün içerisinde
malı reddederek alım-satım işleminden cayma hakkının
var olduğunu ve cayma ihbarının satıcıya bildirimi
tarihinden itibaren on gün içinde de tüketicinin
vermiş olduğu bedelin, kıymetli evrakın ve
tüketiciyi bu hukuki işlemden dolayı borç altına
sokan her türlü belgenin satıcı tarafından iade
edileceğini bildiren bir belgeyi; sahip olduğu
hakların kendisine anlatıldığını, cayma hakkını
açıklayan belgenin kendisine teslim edilip satıcının
açık adresinin bildirilmiş olduğunu beyan eden ve
tüketici tarafından da imzalanmış olan bir tutanak
karşılığında tüketiciye vermekle yükümlüdür. Satıcı
tüketiciden almış olduğu imzalı belgeyi bir
uyuşmazlık halinde mahkemeye ibraz etmekle
yükümlüdür. Satıcının bu belgeyi ibraz edememesi
halinde, satıcının bu belgede belirtilmiş olan
borçlarını yerine getirmemiş olduğu kabul edilir.
Madde 10 - Tüketici Kredisi
Tüketicilerin banka veya benzeri finans kurumlarına
bir mal veya hizmeti satın almak amacıyla tüketici
kredisi almak için başvurmaları durumunda banka veya
finansman kuruluşları ile tüketiciler arasında
yazılı bir sözleşmenin yapılması ve bu sözleşmenin
bir nüshasının da tüketiciye verilmesi zorunludur.
Taraflar arasında akdedilen sözleşmede öngörülen
kredi şartları, sözleşme süresi içerisinde tüketici
aleyhinde değiştirilemez.
Sözleşmede;
a) Faizin hesaplandığı yıllık oran,
b) Ödeme tarihleri, anapara, faiz, fon ve diğer
masrafların ayrı ayrı belirtildiği ödeme planı,
c) Tüketici kredisi tutarı,
d) Faiz ve diğer unsurlarla birlikte toplam borç
tutarı,
e) İstenecek teminatlar,
f) Gecikme faizi oranı,
g) Borçlunun temerrüde düşmesinin hukuki sonuçları,
h) Kredinin vadesinden önce kapatılmasına ilişkin
şartlar, aranır.
Tüketici, banka veya finans kurumlarına borçlandığı
toplam miktarı önceden ödeyebileceği gibi aynı
zamanda vadesi gelmemiş bir ya da birden çok taksit
ödemesinde de bulunabilir. Her iki durumda da banka
veya finans kurumları, ödenen miktara göre gerekli
faiz, komisyon indirimini yapmakla yükümlüdürler.
Banka veya finans kurumlarının, tüketici kredisini,
belirli bir mal veya hizmetin satın alınması ya da
belirli bir satıcı ile yapılacak hukuki işlem koşulu
ile vermeleri durumunda bunlar, satılan malın
ayıbından ötürü tüketiciye karşı satıcı ile
müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar.
Madde 11 - Süreli Yayınlar
Süreli yayınlara abone olan tüketiciler, abonelik
sözleşmesinde yer alan fiyat ve niteliğe ilişkin
koşullara aykırı davranılması halinde, abone
işlemlerini yapan sorumlu kişiye ya da yayın
kurumuna isteklerini yazılı olarak bildirmek
kaydıyla aboneliklerine tek taraflı son
verebilirler. Yayıncı, abone ücretinin geri kalan
kısmını hiçbir kesinti yapmaksızın 15 gün içinde
iade etmekle yükümlüdür. Tüketicinin aboneliğe son
verme isteği; yazılı bildirimin satıcıya ulaştığı
tarihten itibaren günlük yayınlarda 15 gün, haftalık
yayınlarda 1 ay, aylık yayınlarda 3 ay sonra
yürürlüğe girer. Daha uzun süreli yayınlarda ise,
bildirimden sonraki ilk yayını müteakiben yürürlüğe
konulur.
Madde 12 - Etiket
Ticaret konusu olan ve perakende satışa arz edilen
malların veya ambalajların yahut kaplarının üzerine
kolaylıkla görülebilir, okunabilir şekilde o malın
menşei, cinsi ve fiyatı hakkında bilgileri içeren
etiket konulması mümkün olmayan hallerde aynı
bilgileri kapsayan listelerin görülebilecek şekilde
uygun yerlere asılması zorunludur. Hizmetlerin
tarife ve fiyatlarını gösteren listeler de birinci
fıkraya göre düzenlenerek asılır. Bakanlık, etiket
ve tarife listelerinin şeklini, içeriğini, usul ve
esaslarını bir yönetmelikle düzenler. Belediyeler,
bu madde hükümlerinin uygulanması ve izlenmesine
ilişkin işleri yürütmekle görevlidirler.
Madde 13 - Garanti Belgesi
İthalatçı veya imalatçı firmalar ithal ettikleri
veya ürettikleri sanayi malları için garanti belgesi
düzenlemek zorundadırlar. Garanti belgesinin
tekemmül ettirilerek tüketiciye verilmesi
sorumluluğu tüketicinin malı satın aldığı satıcı,
bayi, acente ya da temsilciliklere aittir. Garanti
süresi malın teslim tarihinden başlar ve asgari bir
yıldır. Garanti belgeleri, satın alınan mala ilişkin
faturanın tarih ve sayısı ile bandrol ve seri
numarasını içermek zorundadır. Satıcı; garanti
belgesi kapsamındaki malların, garanti süresi
içerisinde, gerek malzeme ve işçilik gerekse montaj
hatalarından dolayı arızalanması halinde malı
işçilik masrafı, değiştirilen parça bedeli ya da
başka herhangi bir ad altında hiçbir ücret talep
etmeksizin tamir ile yükümlüdür. Garanti süresi
içerisinde sık sık arızalanması sonucu maldan
yararlanamamanın süreklilik arz etmesi veya tamiri
için gereken azami sürenin aşılması hallerinde,
tüketici, malın ücretsiz olarak yenisi ile
değiştirilmesini satıcıdan talep edebilir. Satıcı bu
talebi reddedemez. Tüketicinin bu talebine karşı
satıcı, bayi, acente, imalatçı-üretici ve ithalatçı
müştereken ve müteselsilen sorumludurlar.
Tüketicinin malı kullanım kılavuzunda yer alan
hususlara aykırı kullanmasından kaynaklanan
arızalar, iki ve üçüncü fıkra hükümleri kapsamı
dışındadır. Bakanlık, hangi sanayi mallarının
garanti belgesi ile satılmak zorunda bulunduğunu ve
bu malların arızalarının tamiri için gereken azami
süreleri Türk Standartları Enstitüsü ile birlikte
müştereken tespit ve ilanla görevlidir.
Madde 14 - Tanıtma ve Kullanma Kılavuzu
Sanayi mallarından ithal edilmiş olanların, bakım,
onarım ve kullanılmasına ait tanıtma ve kullanım
kılavuzlarının aslına uygun Türkçe tercümeleriyle,
yurt içinde üretilenlerin bakım, onarım ve
kullanılmasını gösterir Türkçe tanıtım ve kullanım
kılavuzlarıyla birlikte satılması zorunludur.
Bakanlık, sanayi mallarından hangilerinin tanıtma ve
kullanım kılavuzu ile satılmak zorunda bulunduğunu
Türk Standartları Enstitüsü ile birlikte tespit ve
ilanla görevlidir.
Madde 15 - Servis Hizmetleri
İthalatçı ve imalatçılar sattıkları sanayi malları
için o malın Bakanlıkça tespit ve ilan edilen
kullanım ömrü süresince, bakım, onarım ve servis
hizmetlerini yürütecekleri istasyonları kurmak ve
yeterli sayıda teknisyen kadrosu ile yedek parça
stoku bulundurmak zorundadırlar. Bakanlık, hangi
mallar için servis istasyonları kurulmasının zorunlu
olduğu ile servis istasyonlarının kuruluş ve
işleyişine dair usul ve esasları Türk Standartları
Enstitüsü ile müştereken tespit ve ilanla
görevlidir.
Madde 16 - Ticari Reklam ve İlanlar
Ticari reklam ve ilanların yasalara ve genel ahlaka
uygun, dürüst ve doğru olmaları esastır. Tüketici
aldatıcı, yanıltıcı veya onun tecrübe ve bilgi
noksanlıklarını istismar edici, tüketicinin can ve
mal güvenliğini tehlikeye düşürücü, şiddet
hareketlerini ve suç işlemeye özendirici, kamu
sağlığını bozucu, hastaları, yaşlıları, çocukları ve
özürlüleri istismar edici reklam ve ilanlar
yapılmaz.
Madde 17 - Reklam Kurulu
Ticari reklam ve ilanlarda uyulması gereken ilkeleri
belirlemek, bu ilkeler çerçevesinde ticari reklam ve
ilanları incelemek ve inceleme sonucuna göre 16.
madde hükümlerine aykırı hareket edenleri
cezalandırmak, söz konusu reklam ve ilanları
durdurmak ve/veya aynı yöntemle düzenlemek
hususlarında Bakanlığa öneride bulunmakla görevli
bir Reklam Kurulu kurulmuştur. Reklam Kurulu, ticari
reklam ve ilanlarda uyulması gereken ilkeleri
belirlemede; ülke koşullarının yanı sıra,
reklamcılık alanında evrensel kabul görmüş tanım ve
kuralları da dikkate alır. Başkanlığı, Bakanın
görevlendireceği ilgili Genel Müdür tarafından
yürütülen Reklam Kurulu;
a) Bakanlıkça, yükseköğretim görmüş ve iktisat,
maliye, hukuk ve işletmecilik dallarından birinde
veya birkaçında en az 10 yıllık tecrübesi bulunan
kişiler arasından görevlendirilecek bir üye,
b) Adalet Bakanlığı'nca bu Bakanlıkta idari
görevlerde çalışan hâkimler arasından
görevlendirilecek bir üye,
c) Türkiye Radyo-Televizyon Kurumu'nca
görevlendirilecek bir üye,
d) Yükseköğretim Kurulunun reklamcılık alanında
uzman üniversite öğretim elemanları arasından
seçeceği bir üye,
e) Türk Tabipleri Birliği Merkez Konseyi'nin
görevlendireceği bir üye,
f) Türkiye Barolar Birliğinin görevlendireceği bir
üye,
g) Türkiye Odalar ve Borsalar Birliğinin
görevlendireceği bir üye,
h) Ankara, İstanbul ve İzmir Gazeteciler
Cemiyetlerinin kendi aralarından seçeceği bir üye,
i) Reklamcılar derneklerinin veya varsa üst
kuruluşlarının seçeceği bir üye,
j) Tüketici Konseyinin Konseye katılan tüketici
örgütü temsilcileri arasından seçeceği bir üye,
k) Türkiye Ziraat Odaları Birliğinin
görevlendireceği bir üye,
l) Türkiye Esnaf ve Sanatkarlar Konfederasyonunun
görevlendireceği bir üye,
m) Türk Standartları Enstitüsünden bir üye,
n) Diyanet İşleri Başkanlığından bir üye,
o) Mühendis Odaları Birliğinden bir üye,
p) İşçi Konfederasyonlarından iki üye,
Olmak üzere 17 üyeden oluşur. Kurul üyelerinin görev
süreleri üç yıldır. Süresi bitenler yeniden
görevlendirilebilir veya seçilebilir. Üyelikler
herhangi bir sebeple boşaldığı takdirde boşalan
yerlere üçüncü fıkra esasları dâhilinde bir ay
içerisinde görevlendirme veya seçim yapılır. Kurul
ayda en az bir defa veya ihtiyaç duyulduğu her zaman
Başkanın çağrısı üzerine toplanır. Kurul, Başkan
dâhil en az dokuz üyenin hazır bulunması ile
toplanır ve toplantıya katılanların çoğunluğu ile
karar verir. Kurul, gerekli görülen hallerde sürekli
ve geçici olarak görev yapmak üzere özel ihtisas
komisyonları kurabilir. Kurulun bu komisyonlarda
görev yapmasını uygun göreceği kamu personeli,
ilgili kamu kuruluşlarınca görevlendirilir. Kurul
üyeleri ile özel ihtisas komisyonu üyelerinden kamu
görevlisi olanlara verilecek huzur hakkı ve kamu
görevlisi olmayan kurul üyelerine ödenecek huzur
ücreti Bakanlıkça belirlenir. Kurulun sekretarya
hizmetleri Bakanlık tarafından yerine getirilir.
Reklam kurulunun görevleri, kuruluş, çalışma usul ve
esasları ile sekretarya hizmetlerinin ne suretle
yerine getirileceği Bakanlık tarafından çıkarılacak
bir yönetmelikle belirlenir.
Madde 18 - Zararlı ve Tehlikeli Mal ve Hizmetler
Tüketicinin kullanımına sunulan mal ve hizmetlerin
kişi ve çevre sağlığına zararlı veya tehlikeli
olabilmesi durumunda, bu malların emniyetle
kullanılabilmesi için üzerine veya ekli kullanım
kılavuzlarına, bu durumla ilgili açıklayıcı bilgi ve
uyarılar, açıkça görülecek ve okunacak şekilde
konulur veya yazılır. Bakanlık, hangi mal ve
hizmetlerin açıklayıcı bilgi ve uyarıları taşıması
gerektiğini ve bu bilgi ve uyarıların şeklini ve
yerini Türk Standartları Enstitüsü ile birlikte
tespit ve ilanla görevlidir.
Madde 19 - Kalite Denetimi
Bakanlık, tüketicinin can ve mal güvenliği ile fizik
ve çevre sağlığına ve bu konularda
bilgilendirilmesine ilişkin, standardına göre veya
standardı yoksa standarda esas teşkil etmek üzere
belirlenecek özelliklere göre yapılacak kalite
denetimi ile mal, hizmet ve tesislerin
belgelendirilmesi hakkındaki usul ve esasları, Türk
Standartları Enstitüsünün görüşünü alarak tespit ve
ilanla görevlidir. Ancak 2634 sayılı Turizmi Teşvik
Kanunu uyarınca Turizm Bakanlığından belgeli ve
belgelendirilecek tesisler bu uygulamadan muaftır.
Madde 20 - Tüketicinin Eğitilmesi
Tüketicinin eğitilmesi konusunda her derecedeki
okulların ders programlarına Milli Eğitim
Bakanlığınca gerekli ilaveler yapılır. Tüketicinin
eğitilmesi ve aydınlatılması için kitap, mecmua ve
broşür çıkarılmasına ve tüketicinin
bilinçlendirilmesi için radyo ve televizyonlarda
programlar düzenlenmesine ilişkin usul ve esaslar,
Tüketici Konseyinin önerisi ile Bakanlıkça tespit ve
ilan olunur.
ÜÇÜNCÜ KISIM - Tüketici Kuruluşları
Madde 21 - Tüketici Konseyi
Tüketicinin sorunlarının, ihtiyaçlarının ve
çıkarlarının korunmasına ilişkin gerekli tedbirleri
araştırmak, sorunların tüketici lehine çözülmesi
için alınacak tedbirlerle, bu Kanunun uygulanmasına
yönelik tedbirlere dair görüşleri ilgili mercilere
iletmek amacıyla, Bakanlığın koordinatörlüğünde bir
"Tüketici Konseyi" kurulur. Tüketici Konseyi,
Bakanın veya görevlendireceği bir bakanlık
görevlisinin başkanlığında, Adalet, İçişleri,
Maliye, Milli Eğitim, Sağlık, Ulaştırma, Tarım ve
Köyişleri, Turizm ve Çevre Bakanlıkları ile Devlet
Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı, Hazine
Müsteşarlığı, Dış Ticaret Müsteşarlığı, Devlet
İstatistik Enstitüsü Başkanlığı, Türk Standartları
Enstitüsü Başkanlığı, Milli Prodüktivite Merkezi,
Diyanet İşleri Başkanlığı, Türk Belediyecilik
Derneği, İşçi Sendikaları Konfederasyonları, Türkiye
Milli Kooperatifler Birliği, Yüksek Öğretim Kurulu,
Türkiye Barolar Birliği, Türk Mimar Mühendis Odaları
Birliği, Türk Eczacılar Birliği, Türk Tabipler
Birliği, Türkiye Ziraat Odaları Birliği, Milli
Kalite Konseyi, Ahilik Araştırma ve Kültür Vakfı ve
Tüketici Örgütleri temsilcilerinden oluşur. Tüketici
Konseyini oluşturan kurum ve kuruluşların
temsilcilerinin sayı ve nitelikleri ile Tüketici
Konseyine katılabilmek için tüketici örgütlerinin
sahip olmaları gereken asgari üye sayısı ve bu
örgütlerin Tüketici Konseyine gönderecekleri
temsilci sayısı Bakanlıkça belirlenir. Ancak, kamu
kurum ve kuruluşlarından gelen temsilcilerin sayısı,
hiçbir şekilde Tüketici Konseyinin toplam üye
sayısının %50'sinden fazla olamaz. Tüketici Konseyi
yılda en az bir kez toplanır. Tüketici Konseyinin
çalışma usul ve esasları ile diğer hususlar
Bakanlıkça çıkarılacak bir yönetmelikle düzenlenir.
Madde 22 - Tüketici Sorunları Hakem Heyeti
Bakanlık, il ve ilçe merkezlerinde, tüketiciler ile
satıcılar arasında çıkan uyuşmazlıklara çözüm bulmak
amacıyla belediyelerle koordineli olarak, en az bir
"tüketici sorunları hakem heyeti" oluşturmakla
görevlidir. Başkanlığı Sanayi ve Ticaret İl Müdürü
veya görevlendireceği bir memur tarafından yürütülen
tüketici sorunları hakem heyeti; belediye başkanının
konunun uzmanı belediye personeli arasından
görevlendireceği bir üye, baronun mensupları
arasından görevlendireceği bir üye, ticaret ve
sanayi odası ile esnaf ve sanatkar odalarının
görevlendireceği bir üye ve tüketici örgütlerinin
seçeceği bir üye olmak üzere başkan dahil 5 üyeden
oluşur. Ticaret ve Sanayi Odası ya da ayrı ayrı
kurulduğu yerlerde ticaret odası ile esnaf ve
sanatkar odalarının görevlendireceği üye,
uyuşmazlığın satıcı tarafını oluşturan kişinin tacir
veya esnaf ve sanatkar olup olmamasına göre ilgili
odaca görevlendirilir. Bakanlık taşra teşkilatının
bulunmadığı il ve ilçelerde tüketici sorunları hakem
heyetinin başkanlığı en büyük mülki amir ya da
görevlendireceği bir memur tarafından yürütülür.
Tüketici sorunları hakem heyetinin oluşumunun
sağlanamadığı yerlerde noksan üyelikler, belediye
meclislerince re'sen doldurulur. Tüketici sorunları
hakem heyetlerinin vereceği kararlar, tüketici
mahkemelerinde delil olarak ileri sürülebilir.
Uyuşmazlık konusu mal veya hizmet bedelinin
5.000.000 Tl'yi aşmadığı hallerde, bu heyetlerce
verilmiş bir karar olmaksızın tüketici mahkemelerine
başvurulamaz. Bu parasal sınır, her yıl 8 inci
maddenin son fıkrasında gösterilen usul çerçevesinde
yeniden belirlenir.25 inci maddede cezai yaptırıma
bağlanmış hususlara ilişkin uyuşmazlıklar, tüketici
sorunları hakem heyetlerinin görev ve yetki kapsamı
dışındadır. Tüketici sorunları hakem heyetlerinin
kurulması, çalışması, usul ve esasları ile diğer
hususlar Bakanlıkça çıkarılacak bir yönetmelikle
düzenlenir.
DÖRDÜNCÜ KISIM - Yargılamaya ve Cezaya İlişkin
Hükümler
Madde 23 - Tüketici Mahkemeleri
Bu Kanunun uygulamasıyla ilgili olarak çıkacak her
türlü ihtilaflara tüketici mahkemelerinde bakılır.
Tüketici mahkemelerinin yargı çevresi, Hakimler ve
Savcılar Yüksek Kurulunca belirlenir. Tüketici
mahkemeleri nezdinde tüketiciler, tüketici örgütleri
ve Bakanlıkça açılacak davalar her türlü resim ve
harçtan muaftır. Tüketici Mahkemelerinde görülecek
davalar Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun Yedinci
Babı, Dördüncü Faslı hükümlerine göre yürütülür.
Madde 24 - Üretimin, Satışın Durdurulması ve Malın
Toplatılması
Satışa sunulan bir seri malın ayıplı olması
durumunda Bakanlık veya tüketici örgütleri, ayıplı
seri malın üretiminin ve satışının durdurulması ve
satış amacıyla elinde bulunduranlardan toplatılması
için dava açabilirler. Mahkeme, dava sonunda ayıplı
malların toplatılması kararını vermişse; ayıplı
malın ve ayıbın niteliğine göre bu malların,
satıcıya iade edilip edilmemesine de karar verir.
Ancak, malların toplatılması için yapılan her türlü
masraf, aleyhine karar verilen kişi tarafından
ödenmedikçe mallar kendisine iade edilmez. Dava
konusu malları satış amacıyla elde etmiş olan üçüncü
kişilerin açacakları rücu davaları da asıl davaya
bakan mahkemede görülür. Ayıplı malları satın alan
tüketicilerin uğradıkları maddi ve manevi zararlar
nedeniyle tek tek dava açma hakları saklıdır.
Madde 25 - Ceza Hükümleri
4 üncü maddenin yedinci fıkrasında, 5 inci maddenin
birinci fıkrasına, 6 ncı maddenin üçüncü fıkrasına,
7 inci maddenin üçüncü fıkrasına, 9 uncu maddenin
birinci fıkrasına, 10 uncu maddenin birinci
fıkrasına ve 12 inci maddenin bir ve ikinci
fıkralarına aykırı hareket edenler hakkında
5.000.000 lira para cezası uygulanır.8 inci maddenin
ikinci fıkrasına, 13 üncü maddenin bir ve ikinci
fıkralarına, 14 üncü maddenin birinci fıkrasına, 15
inci maddenin birinci fıkrasına, 27 inci maddenin
ikinci fıkrasına aykırı hareket edenler hakkında
10.000.000 lira para cezası uygulanır. 16. maddeye
aykırı hareket edenler hakkında 200.000.000 lira
para cezası uygulanır. 16. maddeye aykırılık, ülke
düzeyinde yayın yapan yazılı, sözlü, görsel vesair
araçlar ile gerçekleşmiş ise, cezanın on katı
uygulanır. Bakanlık ayrıca ticari reklam veya ilanın
durdurulması ve/veya aynı yöntemle düzeltilmesini
ilgililerden ister. Bu isteğe rağmen 16. maddeye
aykırılığın devamı halinde, Bakanlık ticari reklam
veya ilanın durdurulması ve/veya aynı yöntemle
düzeltilmesi talebi ile tüketici mahkemelerine
başvurabilir. 18 inci ve 19 uncu maddeye aykırı
hareket edenler hakkında 100.000.000 lira para
cezası uygulanır. Ayrıca 18 inci madde uyarınca
mecburi standartına aykırı olarak imal edilen malın,
tüketicinin, can ve mal güvenliği ve sağlığı ile
doğrudan ilginin bulunması ve standartına intibak
ettirilmesinin imkansız olması hallerinde tüketici
mahkemesi, doğrudan veya Bakanlığın başvurusu
üzerine üretim ve satışın engellenmesi için
işyerinin kapatılmasına ve malın müsaderesine ve
gerektiğinde tüketim ve kullanım amacıyla elinde
bulunduranlardan toplatılmasına karar verebilir. Bu
fıkranın uygulandığı hallerde, verilip kesinleşen
işyeri kapatma karar özetleri, büyük harfle yazılmak
suretiyle ve kapatma süresi kadar kalmak üzere
kapatılan işyerinin göze çarpan bir yerine
yapıştırılır. Ayrıca karar özeti mahkemece
Cumhuriyet Başsavcılığına bildirilir ve masrafı daha
sonra faillerden alınmak üzere Ankara, İstanbul,
İzmir'de yayınlanan ve tirajı yüzbinin üzerinde
bulunan bir veya iki gazetede ve ayrıca varsa suç
yerinde yayınlanan mahalli bir gazetede derhal ilan
edilir. Yukarıdaki fıkralarda belirtilen para
cezaları, suçun aynı yıl içerisinde tekerrürü
halinde iki misli olarak uygulanır. Para cezaları
her yılın başında Türk Ceza Kanununun Ek 2 inci
madde hükümleri uyarınca arttırılır. Bu Kanunda
yazılı fiiller hakkında verilecek idari para
cezaları, bu fiiller için diğer kanunlarda yazılı
cezaların uygulanmasına engel olmaz.
Madde 26 - Cezalarda Yetki, İtiraz ve Zamanaşımı
25. maddenin;
a) Birinci fıkrasında düzenlenen 12 inci maddenin
bir ve ikinci fıkralarına aykırılık halinde
öngörülen cezalar belediye encümenlerince,
b) Üçüncü fıkrasında gösterilen cezalar Bakanlık
tarafından,
c) Diğer cezalar o yerin mülki amiri tarafından
verilir.Bu Kanunda düzenlenen her türlü para cezası,
idari niteliktedir.Bu cezalara karşı tebliğ
tarihinden itibaren en geç yedi gün içerisinde
yetkili idari mahkemesine itiraz edebilir.İtiraz,
idarece verilen cezanın yerine getirilmesini
durdurmaz ve zaruret görülmeyen hallerde evrak
üzerinde inceleme yapılarak en kısa sürede
sonuçlandırılır. İtiraz üzerine idare mahkemesince
verilen kararlar kesindir.25 inci maddeye göre
verilen para cezaları, Amme Alacaklarının Tahsil
Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre tahsil olunur.
Bu Kanunda düzenlenen idari para cezalarının
verilmesine ilişkin cezai zamanaşımı süresi bir
yıldır. Zamanaşımı süresi bu Kanunun hükümlerine
aykırı fiilin işlendiği tarihte başlar. Sürekli veya
tekrarlanan ihlaller söz konusu ise süre, ihlalin
sona erdiği ya da en son tekrarlandığı günden
itibaren başlar. Karar aleyhine yargı yoluna
başvurulmuş olması tahsil zamanaşımını keser.
Cezalar, cezayı vermeye yetkili merci tarafından
yedi gün içerisinde ilgilinin mensup olduğu meslek
kuruluşuna bildirilir.
BEŞİNCİ KISIM - Çeşitli Hükümler
Madde 27 - Denetim
Bu Kanunun uygulanmasında, Bakanlık müfettişleri ve
kontrolörleri ile Bakanlıkça ve belediyelerce
görevlendirilecek personel; fabrika, mağaza, dükkan,
ticarethane, depo, ambar gibi her türlü mal konulan
ve/veya satılan veya hizmet sunulan yerlerde
denetleme, inceleme ve araştırma yapmaya
yetkilidirler. Bu Kanunun kapsamına giren hususlarda
yetkili ve görevli kişi ve kuruluşlara her türlü
bilgi ve belgelerin doğru olarak gösterilmesi ve
asıl ve onaylı kopyalarının verilmesi zorunludur.
Madde 28 - Laboratuar
Bakanlık, bu Kanunun uygulanması için laboratuarlar
kurabilir veya Bakanlıkların Kurulu bulunan
laboratuarlarından istifade edebilir; kalite
kontrolü yapacak resmi ve özel kuruluş
laboratuarlarında bulunması gereken asgari teknik
özellikleri ilgili bakanlıklar ile müştereken tespit
ve ilanla görevlidir. Bakanlıkça yapılan denetimler
sırasında alınan numunelerin tahlilleri resmi veya
özel kuruluş laboratuarlarında yaptırılabilir.
Tahlil sonuçlarının standardına aykırı çıkması
halinde, buna ilişkin tüm giderler üretici kişi veya
kuruluş tarafından ödenir. Bu giderler, Amme
Alacaklarının Tahsil Usulü Kanun hükümlerine göre
tahsil olunur.
Madde 29 - Ödenek
Bu Kanunla kurulan Tüketici Konseyi, tüketici
sorunları hakem heyetleri ve Reklam Kurulunun
kuruluş ve çalışmalarına ilişkin masraflar ile sair
harcamalar, Bakanlık bütçesine konulacak ödenekten
karşılanır. Yeni kurulacak ve sermayeleri en az yüz
milyon Lira ve daha yukarıda olan anonim ve limited
şirket statüsündeki tüm ortaklıkların sermayelerinin
ve sermaye artırımı halinde artan kısmın binde ikisi
nispetinde yapılacak ödemeler, TC Merkez Bankası
nezdinde açılacak bir hesapta toplanır. Bu hesapta
toplanan paraların yüzde beşi bu Kanunun
uygulanmasında görev alan kuruluşlar tarafından,
yüzde doksan beşi ise 4054 sayılı Kanunla kurulan
"Rekabet Kurumu" tarafından kullanılır.
Madde 30 - Diğer Hükümler
Bu Kanunda hüküm bulunmayan hallerde genel hükümler
uygulanır.
Madde 31 - Yönetmelikler ve Düzenlemeler
Bu Kanunda öngörülen yönetmelikler, Kanunun yayımı
tarihinden itibaren bir yıl içerisinde ilgili kamu
kuruluşları, mesleki üst kuruluşlar ve tüketici
örgütlerinin görüşleri alınarak Bakanlıkça
çıkarılır. Bakanlık, bu Kanunun uygulamasıyla ilgili
olarak mevzuat çerçevesinde gerekli tedbirleri
almaya ve düzenlemeleri yapmaya yetkilidir.
Madde 32 - Kaldırılan Hükümler
3489 sayılı Pazarlıksız Satış Mecburiyetine Dair
Kanun, 632 sayılı İthal veya Yurt İçinde İmal Edilen
Taşıt Araçları, Motor, Makina Alet ve Cihazların
Tanıtmalık ile Birlikte Satışı Hakkında Kanun
yürürlükten kaldırılmıştır.
GEÇİCİ MADDE 1
Tüketici mahkemeleri kuruluncaya kadar bu
mahkemelerde görülmesi gereken davalara bakacak
mahkemeleri, Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu
belirler.
Madde 33 - Yürürlük
Bu Kanun yayımı tarihinden 6 ay sonra yürürlüğe
girer.
Madde 34 - Yürütme
Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür. |
|
| |
|
